Κάθε νεά κρίση και μια νέα ελπίδα “επιστροφής στην κανονικότητα”. Όμως, τι είναι κανονικό; Η κανονικότητα δεν είναι μια αντικειμενική κατάσταση. Είναι αφήγηση που δίνει συνοχή στην εμπειρία. Όταν τα γεγονότα διαταράσσουν τις βασικές μας βεβαιότητες, η αφήγηση καταρρέει. Η παγίωση του λαϊκισμού στον δημόσιο λόγο μέσω απλοποίησης της πραγματικότητας σε διπολικά σχήματα και έμφασης στη συναισθηματική κινητοποίηση, περιόρισε την ικανότητα κατανόησης σύνθετων συναισθημάτων. Τα social media έπαψαν να περιγράφουν και άρχισαν να διαμορφώνουν πραγματικότητες, ενισχύοντας αλγοριθμικά περιεχόμενο που προκαλεί έντονη αντίδραση, ενώ η υπερπληθώρα μη ιεραρχημένης πληροφορίας αποδυνάμωσε τη σύνδεση συναισθήματος και νοήματος. Έτσι, τα συναισθήματα δεν χάθηκαν, αλλά μένουν ασύνδετα, δυσδιάκριτα και μη επεξεργασμένα, οδηγώντας σε κοινωνική αλεξιθυμία, σε μια κοινωνία σε συναισθηματική αναστολή.

Με τον όρο «αλεξιθυμία» η Ψυχιατρική περιγράφει δυσκολία αναγνώρισης, κατανόησης και έκφρασης συναισθημάτων, όπου αυτά αναστέλλονται και παραμένουν στο υπόβαθρο. Πλέον εκδηλώνονται έμμεσα, μέσω έντασης, σωματικών συμπτωμάτων, εκρήξεων ή αποστασιοποίησης. Σε κοινωνικό επίπεδο, διαμορφώνεται μια κουλτούρα που επιταχύνει την εμπειρία χωρίς χρόνο επεξεργασίας, ενθαρρύνοντας είτε υπερέκφραση είτε πλήρη αποφυγή.

Τα ξεσπάσματα βίας μεταξύ καθημερινών ανθρώπων, η παραβατικότητα ανηλίκων, η εγκληματικότητα, ακόμα και η “μεγάλη παραίτηση”, βρίσκουν την εξήγησή τους σε αυτό το σχήμα. Όταν οι σύγχρονοι γονείς δεν αντέχουν τη δυσφορία της οριοθέτησης, τα παιδιά δεν μαθαίνουν να διαχειρίζονται απογοήτευση και όρια και δυσκολεύονται να ενταχθούν συλλογικά. Όταν η εσωτερική εμπειρία μένει «παγωμένη» και χωρίς νόημα, η παρόρμηση αντικαθιστά τη σκέψη και η σύγκρουση γίνεται βασικός τρόπος εκτόνωσης. Φαινόμενα όπως η «μεγάλη παραίτηση» εκφράζουν αντίδραση σε χρόνια αποσύνδεση, όπου η επαφή με ανάγκες δεν συνοδεύεται από ενσωμάτωση. Κι είναι όλα αυτά κοινές συνισταμένες μιας κοινωνίας σε απόγνωση.

Πως όμως “επισκευάζεις” μια κοινωνία σε απόγνωση; Η λύση περνά αναπόφευκτα μέσα από την αποκατάσταση της ικανότητας να νιώθουμε και να νοηματοδοτούμε. Η τέχνη, ως ενδιάμεσος χώρος ανάμεσα στο άρρητο συναίσθημα και τη συνειδητή κατανόηση, επιτρέπει την εξωτερίκευση εμπειριών που δεν έχουν ακόμη λόγο, δημιουργώντας μορφές που μπορούν να ιδωθούν και να μοιραστούν. Ο θεατής της Τέχνης επανασυνδέεται με την εσωτερική εμπειρία, μαθαίνουν να αντέχουν την αμφισημία και να αναγνωρίζουν το συναίσθημα, ενισχύοντας μια πιο ώριμη συλλογική επεξεργασία